ಭಾರತ-ಇಸ್ರೇಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ: ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಬಾಂಧವ್ಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಲು ನಾಯಕರ ಸಂಕಲ್ಪ

ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಬೆಂಜಮಿನ್ ನೆತನ್ಯಾಹು ಅವರು ಭಾರತ ಹಾಗೂ ಇಸ್ರೇಲ್ ನಡುವಿನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು (Strategic Partnership) ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿಸಲು ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಕ್ಷಣೆ, ನಾವೀನ್ಯತೆ, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI), ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆ, ಜಲ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಹೊಸ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಉಭಯ ನಾಯಕರು ಸಮ್ಮತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪರಸ್ಪರ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆ ಆಧಾರಿತ ಈ ಬಾಂಧವ್ಯವು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸಮೀಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಭಾರತ - ಇಸ್ರೇಲ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ನಡುವೆ 1992ರ ಜನವರಿ 29ರಂದು ಅಧಿಕೃತ ಹಾಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು (Full Diplomatic Relations) ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದವು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಈ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಬಂಧವು, ಕಳೆದ ಮೂರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಇಂದು 'ಸಮಗ್ರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ'ಯಾಗಿ (Comprehensive Strategic Partnership) ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

1999ರ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತುರ್ತಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇಸ್ರೇಲ್ ಭಾರತದ ನಂಬಿಗಸ್ತ ರಕ್ಷಣಾ ಪಾಲುದಾರನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಇಂದು ಇಸ್ರೇಲ್ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ರಕ್ಷಣಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.

ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಮುಖ ಷಡ್ಕೋನಗಳು (Key Pillars)

1) ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ (Defence & Security)

ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಭಾರತ-ಇಸ್ರೇಲ್ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಬಲವಾದ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದೆ. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಿಲಿಟರಿ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ದ್ವಿತೀಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.

• ಸುಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ಬರಾಕ್-8 (Barak-8) ಕ್ಷಿಪಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಹೆರಾನ್ (Heron) ಡ್ರೋನ್‌ಗಳು, ಫಾಲ್ಕನ್ ಅವಾಕ್ಸ್ (AWACS) ರೇಡಾರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಲೇಸರ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿತ ಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಇಸ್ರೇಲ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸಿದೆ.
• ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ: ಕೇವಲ ಖರೀದಿದಾರ-ಮಾರಾಟಗಾರ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು, 'ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ' ಯೋಜನೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಜಂಟಿ ರಕ್ಷಣಾ ಉಪಕರಣಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ (Technology Transfer) ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
• ಉಗ್ರ ನಿಗ್ರಹ: ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ಗುಪ್ತಚರ ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯ ಮತ್ತು ಗಡಿ ಭದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ನಿಕಟವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.

2) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, AI ಮತ್ತು 'I4F' ಫಂಡ್

ಇಸ್ರೇಲ್ ಜಗತ್ತಿನ 'ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ನೇಷನ್' ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದ್ದರೆ, ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮಾನವಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ.

• I4F ಫಂಡ್ ($40 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿಧಿ): ಭಾರತದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆ (DST) ಹಾಗೂ ಇಸ್ರೇಲ್ ಇನ್ನೋವೇಶನ್ ಅಥಾರಿಟಿ ಜಂಟಿಯಾಗಿ $40 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ವೆಚ್ಚದ I4F (India-Israel Industrial R&D and Technological Innovation Fund) ನಿಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದು ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ಕಂಪನಿಗಳು ಜಂಟಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ ನೂತನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ರೂಪಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಆದ್ಯತೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು: ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI), ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್, ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್‌ಗಳು, ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಫಿನ್‌ಟೆಕ್ (FinTech) ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

3) ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು (Centres of Excellence)

ಇಸ್ರೇಲಿ ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಭಾರತೀಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಕೃಷಿಗೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಸೂಚಿ ನೀಡಿದೆ.

• ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು (CoEs): 'ಇಂಡೋ-ಇಸ್ರೇಲ್ ಕೃಷಿ ಯೋಜನೆ' ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ (ಕರ್ನಾಟಕವೂ ಸೇರಿದಂತೆ) 30ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು (Centres of Excellence) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಹಣ್ಣು, ತರಕಾರಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಬೆಳೆಗಳ ಇಳುವರಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತಿವೆ.
• ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ಹನಿ ನೀರಾವರಿ (Drip Irrigation), ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನೀರಾವರಿ, ಪಾಲಿಹೌಸ್ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ರೈತರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

4) ಜಲ ನಿರ್ವಹಣೆ (Water Management)

ಶೇಕಡಾ 60ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮರುಭೂಮಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ನೀರು ರಫ್ತು ಮಾಡುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದಿರುವ ಇಸ್ರೇಲ್, ಭಾರತದ ಜಲ ಅಭಾವ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಹಾರ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ.

• ಸಮುದ್ರ ನೀರು ಶುದ್ಧೀಕರಣ (Desalination): ಸಮುದ್ರದ ಉಪ್ಪು ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತಿದೆ.
• ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರು ಮರುಬಳಕೆ: ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರನ್ನು ಕೃಷಿಗೆ ಬಳಸುವುದು ಹಾಗೂ 'ನಮಾಮಿ ಗಂಗೆ' ಮತ್ತು 'ಜಲ್ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್' ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಇಸ್ರೇಲಿ ಜಲ ತಜ್ಞರ ಬೆಂಬಲ ದೊರೆತಿದೆ.

5) ವ್ಯಾಪಾರ, ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು I2U2 ಒಕ್ಕೂಟ

• ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ: ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ನಡುವಿನ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರವು ವಾರ್ಷಿಕ ಸುಮಾರು $6.5 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳಷ್ಟಿದೆ (ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವಜ್ರ, ರಾಸಾಯನಿಕ, ಔಷಧ ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು).
• I2U2 ಒಕ್ಕೂಟ: ಭಾರತ (India), ಇಸ್ರೇಲ್ (Israel), ಯುಎಇ (UAE) ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ (USA) ಒಳಗೊಂಡ I2U2 ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ವೇದಿಕೆಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮ ನೀಡಿದೆ.

3. ಜಾಗತಿಕ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮತೋಲನ

ಇಸ್ರೇಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬಲವಾದ ಬಾಂಧವ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಭಾರತವು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹಾಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದೆ:

• ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜೊತೆ ಸೌಹಾರ್ದ: ಇಸ್ರೇಲ್ ಜೊತೆಗಿನ ಮಿತ್ರತ್ವವು ಯುಎಇ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಇರಾನ್‌ನಂತಹ ಅರಬ್ ಹಾಗೂ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗಿನ ಭಾರತದ ಬಾಂಧವ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗದಂತೆ ಭಾರತ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ.
• ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ನಿಲುವು: ಇಸ್ರೇಲ್ ಜೊತೆಗಿನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ನಡುವೆಯೂ ಭಾರತವು ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಇಸ್ರೇಲ್-ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ನಡುವಿನ ಶಾಂತಿಯುತ "ದ್ವಿ-ರಾಷ್ಟ್ರ ಪರಿಹಾರ"ಕ್ಕೆ (Two-State Solution) ತನ್ನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳ ಕೋಷ್ಟಕ (At a Glance)

ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಬಲಗೊಳಿಸಲು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಎಐ (AI), ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಜಂಟಿ ತಯಾರಿಕೆ, ಹವಾಮಾನ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ನವೋದ್ಯಮಗಳ ವಿನಿಮಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ವೇಗ ನೀಡಲಿವೆ.